Szukamy siebie (swojego miejsca) w niepokojącej teraźniejszości, w niejasnej przyszłości, czasem zaglądając w przeszłość, ze strachu odwracamy wzrok. Tymczasem w naszym kraju, nie na tym europejskim skrawku, na którym się krzątamy, nieustannie narzekając, lecz na całym rozległym rosyjskim obszarze, tętni inne życie. Niewiele zależy ono od wszystkiego, co powszechnie nazywa się wartościami cywilizacji, ale oddycha głęboko. Surowa przyroda północy, rozległe bezludne przestrzenie, rybołówstwo morskie i rzeczne jako jedno z głównych źródeł utrzymania — wszystko to ukształtowało wyjątkowy sposób życia Rosji, jej własną kulturę, a nawet własny, szczególny język, który Lomonosov zaliczał, obok rosyjskiego i „małoruskiego”, do trzech głównych rosyjskich dialektów. Wszystko to razem stworzyło zupełnie szczególny typ człowieka, szczególny „charakter pomorski”, zakorzeniony w ziemi nad Morzem Białym i absolutnie samowystarczalny dzięki temu zakorzenieniu.