Czy najciemniejsze chwile życia mogą również podnosić nas na duchu? Czerpiąc z własnych doświadczeń z syberyjskiego więzienia, gdzie przebywał wśród wyrzutków, morderców i złodziei, Dostojewski znalazł inspirację do napisania powieści Zapiski z martwego domu. Powiedział wówczas bratu: „Wierz mi, byli wśród nich ludzie o głębokiej, silnej i pięknej naturze, a odnajdywanie złota pod szorstką powierzchownością często sprawiało mi wielką radość”. W ujęciu Janáčka inspiracja Dostojewskiego i surowy materiał zaczerpnięty z przerażającego świata więziennictwa zyskały jeszcze potężniejszą formę wyrazu w jego ostatniej operze, Z mrtvého domu. Nieskrępowany konwencjami opowiadania historii Janáček napisał własne libretto, swobodnie splatając w nim serię opowieści o codziennym życiu w więzieniu i losach poszczególnych skazańców.