Zamożny kupiec Pazukhin kłóci się z synem Prokofijem o jego przywiązanie do staroobrzędowców oraz drugi ożenek z młodą, ubogą dziewczyną. Prokofij, który pragnie odziedziczyć po śmierci ojca jego ogromny majątek, martwi się tą kłótnią, zwłaszcza że radca stanu Furnachev, mąż siostry Prokofija, nieustannie podsuwa Pazukhinowi pomysł wydziedziczenia syna. Gdy Prokofij się o tym dowiaduje, postanawia ogolić brodę, włożyć surdut i pogodzić się z ojcem, by zabezpieczyć sobie spadek.