Pawieł Iwanowicz Czyczykow planuje kupić prawa do „martwych dusz” i wykorzystać je jako zabezpieczenie, by uzyskać dużą pożyczkę. Przybywa do małego prowincjonalnego miasteczka i zaczyna składać propozycje miejscowym właścicielom ziemskim. Okazują się oni tak małostkowi i chciwi, że nawet niezwykła oferta Czyczykowa nie może zostać przez nich wykorzystana na własną korzyść. Jedni zwlekają, inni odmawiają bez wyraźnego powodu, jeszcze inni obiecują, a potem wycofują się, a pozostali chcą „wziąć udział w interesie”. Ostatecznie Czyczykow, uznawszy właścicieli ziemskich za beznadziejny przypadek, wyjeżdża do innych regionów.