Pawel Iwanowicz Cziczikow planuje kupić tytuły własności do „martwych dusz” i wykorzystać je jako zabezpieczenie, by uzyskać dużą pożyczkę. Przybywa do małego prowincjonalnego miasteczka i zaczyna składać propozycje miejscowym właścicielom ziemskim. Okazuje się, że są oni tak małostkowi i chciwi, iż nawet niezwykła oferta Cziczikowa nie pozwala mu odnieść na nich korzyści. Jedni zwlekają, inni odmawiają bez wyraźnego powodu, jeszcze inni obiecują, a potem wycofują się z obietnicy, a pozostali chcą „mieć udział w interesie”. Ostatecznie Cziczikow, uznawszy, że właściciele ziemscy to beznadziejna zgraja, wyjeżdża do innych regionów.